U psychologisch veilig voelen

Ga terug

Laatst sprak ik een jongen van een jaar of 17 die me vertelde dat hij thuis niets meer durfde te zeggen. Er was door de ouders maar ook door andere gezinsleden een sfeer gecreerd waarin meteen geoordeeld werd. Hij voelde zich niet op zijn gemak om zichzelf uit te drukken, vragen te stellen en fouten te maken. Hij was bang voor voor kritiek of straf. Er was hier een gebrek aan psychologische veiligheid.

Psychologische veiligheid houdt in dat er, bij mensen die samen zijn, zoals een gezin, vriendengroep, maar ook collega’s, een gemeenschappelijke overtuiging is, dat je niet gestraft of vernederd zult worden of bang zou moeten zijn voor eventuele negatieve gevolgen als je je uitspreekt met ideeën, vragen, zorgen of fouten.

Psychologische veiligheid wordt gekenmerkt door wederzijds respect en vertrouwen door alle leden van een gezin, familie of andere groep.

Helaas komt het nog wel eens voor dat binnen een gezin of vriendengroep er een gebrek aan die psychologische veiligheid is. Hoe erg is dat? Thuis moet een plaats zijn waar u het liefste bent omdat het en deel van u is, is waar u uzelf moet kunnen zijn, maar wat ook een toevluchtsoord is en de belangrijkste plaats van troost en steun. Openhartigheid zou altijd welkom moeten zijn bij u thuis.

Waarom is psychologische veiligheid belangrijk?

Het stelt gezinsleden of vrienden in staat om hun ideeën en zorgen vrijelijk te uiten, wat leidt tot betere besluitvorming en probleemoplossing.

Het moedigt gezinsleden aan om initiatief te nemen en creatief te zijn, wat tot meer innovatie en productiviteit kan leiden.

Het helpt om een omgeving te creëren waarin mensen zich gewaardeerd, betrokken en gerespecteerd voelen.

Een gebrek aan psychologische veiligheid kan leiden tot apathie en onverklaarbare angst, twee ingrediënten waar tieners trouwens niet zo goed op reageren.

Als u in psychisch gevaar verkeert (bekritiseerd, vernederd, enz.), zullen uw hersenen reageren alsof u leven wordt bedreigd en ontstaat er een dreigingsreactie (de vecht-, vlucht- of bevriesreactie). We proberen altijd het risico te minimaliseren om in een situatie te verkeren die door de hersenen als bedreigend wordt ervaren. We willen juist veiligheid, want dat zorgt voor geluk en succes.

Hoe kan je psychologische veiligheid vergroten?

Hoewel het creëren van Psychologische Veiligheid in theorie eenvoudig is, blijkt het in de praktijk behoorlijk lastig te zijn. Als het Psychologische Gevaar wordt veroorzaakt door anderen, begin dan toch bij jezelf om de veiligheid te vergroten, door:

Te laten zien dat u zich betrokken voelt. Wees aanwezig, let op en draag bij.

Begrijp en zorg. Ga na of de anderen zich veilig voelen en wees empathisch.

Behandel anderen zoals ze behandeld willen worden en zoals uzelf behandeld wil worden.

Wees een rolmodel om te laten zien wat u van de anderen verwacht.

Focus op oplossingen in plaats van iemand anders de schuld te geven.

En naar de anderen toe: sta geen negatief gedrag en opmerkingen toe. Dat is moeilijk, want daarmee kan je juist een verkeerd gedrag uitlokken. Echter, je kan altijd op een oprechte manier vragen waarom iemand dit doet en wat hij/zij er mee wil bereiken. Je kan eventueel toevoegen dat je had verwacht dat iemand met die intelligentie en ervaring toch wel positiever zou hebben gereageerd. Let op de reactie!

Er zijn nog veel meer tips en ideeën om psychologiche veiligheid te vergroten, maar u kunt beginnen met het bovenstaande. Als u behoefte heeft aan meer informatie over psychologiche veiligheid, weet u mij te vinden.